Vortex

Ik heb dubbele gevoelens bij Vortex, de nieuwste film van Gaspar Noë. Als ik de algemene consensus moet geloven heeft de Fransman wel degelijk een nieuw kunstwerk geschapen. Eentje die niet zo bot om zich heen slaat als Irréversible of Climax en evengoed diepe indruk maakt. Het bejaarde echtpaar Lui en Ellen wordt getroffen door rampspoed als Ellen wordt gegijzeld door dementie. Om haar distantie ten opzichte van de wereld en Lui te verbeelden past Noë de split screen toe. Ofwel, hij snijdt het scherm in twee aparte blokken.

Zonder aankondiging loopt de streep als een zwarte druppel door het scherm om de scheiding te creëren. En dan leven Ellen en Lui ineens twee verschillende levens. Letterlijk. Lui zit onder zijn stolp te werken aan een “belangrijk” boek over films en dromen. Ellen verdwaalt in haar ontrafelende geest.

De aparte kaders vormen op zichzelf staande films die elkaar zo nu en dan bereiken. Terwijl Ellen door winkeltjes stommelt en met vragende ogen om zich heen kijkt, zit Lui in zijn werkkamertje te tikken. Ellen glijdt dieper in de nevels van haar herinneringen, Lui probeert haar tevergeefs te bereiken.

Hoe de twee geliefden uit elkaar worden gedreven is verschrikkelijk en hartverscheurend. Een hand vasthouden gaat prima. De spirituele verbinding, de energie die altijd tussen ze stroomde, wordt steeds ijler. De zwarte streep is als de wrede herinnering van Ellens onvermijdelijke isolatie.

Vortex is goed bezig de kijker mee te voeren in een staat van desoriëntatie, als Noë een opvallende zet doet. Hij introduceert de zoon van Lui en Ellen, Stéphane. Hij heeft een zoontje, is ooit opgenomen geweest als psychiatrisch patiënt, niet vies van drugsgebruik en heeft een ingewikkelde relatie met zijn vader. Dit weet ik omdat Noë uitgebreid de tijd neemt Stéphanes achtergrond uit te tekenen.

Daar zal ongetwijfeld een bedoeling achter zitten. Maar naar mijn gevoel drijft Vortex op die manier weg van waar de film echt over gaat: Ellens dementie. Irréversible en Climax zijn dan misschien lang niet zo subtiel als Noës nieuwste hersenspinsel, die twee films gingen wel uit van een strak en duidelijk uitgewerkt idee. Bij Vortex mis ik de richting die Noë op wil gaan.

Waarom moest hij zo nodig Stéphane opnemen in Ellen en Lui’s chaotische wereld, zoveel aandacht besteden aan zijn achtergrond? Gaat dit over zijn eigen geschiedenis met drugs? Moest hij iets kwijt over persoonlijke demonen? Stéphane bungelt er een beetje ongelukkig bij, als een apart idee dat er per se bij moest komen.

Met Vortex heeft Noë zich ontwikkeld van beroepsprovocateur tot doempoëet. Dat is goed. Maar ik vind wel dat het verhaal strakker had gekund. Indrukwekkend, maar minder indringend dan gehoopt.

Regie: Gaspar Noë. Met: Dario Argento en Francoise Lebrun

Geef een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.