Ed Wood

Als één regisseur zijn eigen biopic verdiende, dan was het wel Ed Wood. Hij kreeg het in de jaren vijftig voor elkaar een reeks zonderlinge flops te filmen, met als hoogtepunt (of dieptepunt) Plan 9 From Outer Space, een sciencefictionhorror die je moet zien om te geloven. Woods naam staat nu synoniem voor de spectaculairste mislukkingen. Uwe Boll en Tommy Wiseau worden gezien als hedendaagse reïncarnaties van de rasoptimistische cultregisseur, die het liefst rondliep in vrouwenkleding. Boll en Wiseau lopen vooralsnog, voor zover ik weet, in mannenkleren rond, verder klopt de vergelijking wel.

Scenaristen Scott Alexander en Larry Karaszewski waren zo gebiologeerd door de onbegrepen regisseur dat ze iets over hem wilde maken. Geïnspireerd door het boek Nightmare of Ecstasy van Rudolph Grey schreven ze hun ideeën op, via via kwam het script terecht bij Tim Burton. Als groot fan van de goedbedoelende filmer bleek hij de perfecte keuze.

Om stilistisch zo goed mogelijk aan te sluiten bij Woods artistieke stem (voor zover daarvan gesproken kon worden…) filmde Burton in stemmig zwart-wit en koos hij voor opmerkelijke camerahoeken en overgangen. Net als een goedkope horrorfilm. Maar dan wel met solide inhoud. Het verhaal begint met een toneelstuk van Wood dat pittige reacties krijgt van de critici. In al zijn optimisme weet Wood zonnestralen te zien in de vernietigende besprekingen. Want schrijft de recensent niet dat de kostuums best realistisch ogen? Dat is toch positief bedoeld?

Niet iedereen heeft het in zich kritiek zo van zich af te laten glijden.

Toch zit het de hyper-ambitieuze creatieveling niet helemaal lekker. Net als zijn grote held Orson Welles wil hij zo graag een film regisseren en de hoofdrol spelen, er is alleen niemand die hem serieus neemt. Wat wil je. Hij had duidelijk geen gevoel voor beeldcompositie, vergoeilijkte slecht acteerwerk en nam zelden een tweede take. Dit weerhield hem er niet van om net zolang door te zetten tot hij zijn dromen in vervulling zag gaan. Dat ijzersterke uithoudingsvermogen, zijn onbuigzame wil en weigering om op te geven, waren wél de juiste eigenschappen om te overleven in Hollywood.

Als hij bijvoorbeeld Bela Lugosi (Martin Landau) tegen het lijf loopt, slaagt hij erin de acteercarrière van het opgebrande horroricoon nieuw leven in te blazen. Je kan je afvragen of Lugosi’s nalatenschap veel baat had bij de door Wood geschreven rollen, de regisseur kon de voormalige Dracula-ster in ieder geval overhalen om mee te doen. Daarnaast haalde Wood alles uit de kast om een budget bij elkaar te schrapen. Daar is een goeie mentale conditie voor nodig, een rotsvast geloof in de eigen visie en het eigen kunnen, een stevige persoonlijkheid die echt niet zomaar opgeeft.

Burton, die de neiging heeft zijn films dood te slaan met dwingende effecten (zie Beetlejuice), kiest er nu voor de personages centraal te zetten. De vriendschap tussen Lugosi en Wood is als een aandoenlijke relatie tussen vader en zoon. Of mentor en leerling. Ed Wood is niet alleen prachtig, het weet ook te ontroeren, de kijker emotioneel te betrekken bij Woods ondernemingen. Terwijl hij steeds meer merkwaardige typetjes om zich heen verzameld (Bill Murray als de hilarische Bunny Breckinridge), ontstaat er een kloof met zijn levensmetgezellin Dolores Fuller (een prima Sarah Jessica Parker). Naar het schijnt was zij, in tegenstelling tot wat deze rol doet vermoeden, een warm figuur die haar lief juist zoveel mogelijk steunde.

Ed Wood is een ode aan het buitenbeentje, de creatieveling die verblind raakt door ambities en dromen.

De film zet zijn hoofdpersoon naar verluidt ook wel erg sympathiek neer. Burton vertelt het verhaal vanuit Woods perspectief, dus dat is logisch, ik heb wel het gevoel dat er een randje ontbreekt. Het had wel wat villeiner gekund. Wood had een zwak voor de fles en de aftiteling vermeldt dat hij weggleedt in een poel van zelfmedelijden en alcoholisme. Maar het is zijn niet stuk te krijgen enthousiasme wat bijblijft.

Ed Wood is een ode aan het buitenbeentje, de creatieveling die verblind raakt door ambities en dromen. De hoon kon hem niets schelen. Niet iedereen heeft het in zich om kritiek zo van zich af te laten glijden. Of niet iedereen loopt rond met zo’n gigantisch bord voor zijn kop. Het is maar hoe je het bekijkt. Als Plan 9 From Outer Space uiteindelijk vertoond wordt is hij dolgelukkig. “This is the one” zegt hij. “This is the one I’ll be rememberd for.” Hij kreeg gelijk. Ik denk alleen niet op de manier zoals hij het zich had voorgesteld.

Ed Wood (1994) on IMDb

Regie: Tim Burton. Met: Johnny Depp en Martin Landau

Geef een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.