Jack and the Beanstalk (1974)

Ik denk dat bijna iedereen wel bekend is met het sprookje Jaap en de bonenstaak. Of Jack and the beanstalk. De arme boerenjongen Jack koopt een handvol magische bonen waaruit ’s nachts een reusachtige bonenstaak groeit. Jack klimt de staak op naar boven en komt terecht in de wereld van een mensetende reus. Voor de reus de kans krijgt om Jack te verslinden jat de boerenjongen wat goud, en hakt beneden de bonenstaak om zodat de gigantische menseneter zijn dood tegemoet valt. Het is niet meteen mijn favoriete sprookje, maar het spreekt absoluut tot de verbeelding.

Een reus die woont in een land hoog in de lucht, alleen bereikbaar door een magische bonenstaak. Een prachtig beeld, toch? Toen mijn favoriete filmcriticus The Nostalgia Critic een obscure filmversie van dit sprookje besprak, was ik direct geïnteresseerd. Het betreft een animatie uit 1974, geregisseerd Gisaburo Sugii. Zoals The Nostalgia Critic al opmerkte in zijn bespreking: dit is een rare film. Maar dan wel op een goeie manier.

In grote lijnen is het verhaal hetzelfde gebleven. Jack (ingesproken door Masachika Ichimura) gaat als elke ochtend op pad om voor eten en drinken te zorgen, als hij een zonderlinge kerel tegenkomt. De man zit achter een vreemd instrument muziek te maken en stelt Jack voor om zijn koe te ruilen tegen magische bonen. Jack gaat uiteindelijk akkoord, om thuis een flink pak slaag te krijgen. Hoe haalde hij het in zijn hoofd om “ja” te zeggen tegen zo’n domme ruil?

De vervreemding treedt op als de bonenstaak is gegroeid. In tegenstelling tot het bronverhaal komt er een muis tevoorschijn, die al piepend haar verhaal afsteekt tegen Jacks hond. Als Jack de bonenstaak heeft beklommen wordt hij begroet door prinses Margaret (ingesproken door Linda Yamamoto). Zij is betoverd door heks Hecuba (ingesproken door Billie Lou Watt), die samen met haar reuzenzoon Tulip (ingesproken door (Hiroshi Mizushima) het kasteel heeft ingenomen. Iedereen is veranderd in muizen en Margaret moet noodgedwongen met Tulip in het huwelijk treden.

Jack and the beanstalk weigert uitleg te geven over de absurditeiten.

Zonder zich iets aan te trekken van een consistente toon of logica, gaat deze Jack and the beanstalk onbeschaamd vrolijk los op het bekende sprookje. Het ene moment is het een kinderfilm, het andere moment lijken Stephen King en David Lynch de regie over te nemen. Het is net of de bonenstaak toegang biedt tot Jacks droomwereld. Die wereld is onvoorspelbaar, griezelig en grappig, met surrealistische beelden die vol ideeën en emoties zitten.

Jack and the beanstalk weigert uitleg te geven over de absurditeiten. Een pratende harp? Een hond die vanuit het niets een lied zingt? Natuurlijk. Doen we gewoon. Het kan heel willekeurig overkomen, toch heb ik nooit het gevoel dat Sugii gewoon iets doet. Misschien dat dit typische Japanse humor is, het zou zomaar kunnen, maar in mijn beleving komt het verhaal net te gemeend over om al te veel tijd aan willekeurige flauwekul te besteden.

Met al zijn maffigheid en volwassen thema’s, heeft Jack and the Beanstalk uit 1974 van begin tot eind een betoverende werking. Mocht je nieuwsgierig zijn geworden, de film staat op YouTube.

Jack and the Beanstalk (1974) on IMDb

Regie: Gisaburo Sugii. Met: Masachika Ichimura en Linda Yamamota

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.